Định nghĩa

1. Danh từ:
   • Người bị tàn tật, không còn khả năng lao động: Chỉ một người vì lý do sức khỏe, thể chất hoặc tinh thần mà mất đi khả năng làm việc, đóng góp như bình thường.
   • Người bị xem là vô dụng, không còn giá trị sử dụng (nghĩa ẩn dụ, thường mang tính tiêu cực): Trong cách dùng ẩn dụ, từ này có thể ám chỉ một người bị coi là không còn khả năng hoặc không còn đóng góp được gì trong một lĩnh vực nào đó.

Ví dụ sử dụng

• Danh từ:
  • Sau tai nạn, ông ấy trở thành một phế nhân, phải sống phụ thuộc vào sự chăm sóc của gia đình.
  • Trong mắt họ, những cựu chiến binh bị thương nặng chỉ là những phế nhân của xã hội.
  • Đừng bao giờ coi mình là phế nhân dù gặp phải hoàn cảnh khó khăn nào. (dùng với ý nghĩa khích lệ)

Các cách sử dụng nâng cao

• "phế nhân của thời cuộc": Cụm từ dùng để chỉ những người bị tụt hậu, không theo kịp sự phát triển và bị bỏ rơi bởi những biến chuyển của xã hội.

  • Ông ta tự coi mình là phế nhân của thời cuộc khi công nghệ mới khiến kỹ năng của ông trở nên lỗi thời.

• "phế nhân chính trị": Thuật ngữ chỉ một chính trị gia hoặc nhân vật có ảnh hưởng đã mất hết quyền lực và địa vị.

  • Sau vụ bê bối, vị bộ trưởng đó đã trở thành một phế nhân chính trị.

Biến thể và từ gần giống

• Phế phẩm (danh từ): Vật phẩm bị loại bỏ vì không đạt tiêu chuẩn chất lượng. (Khác với phế nhân chỉ về người).

  • Số hàng lỗi này sẽ bị xử lý như phế phẩm.

• Người tàn tật (danh từ): Từ mang tính trung lập và tôn trọng hơn, chỉ người khuyết tật.

  • Công viên này có lối đi riêng dành cho người tàn tật.

• Người khuyết tật (danh từ): Từ hiện đại, mang tính nhân văn và được khuyến khích sử dụng thay cho "phế nhân".

  • Quyền lợi của người khuyết tật được pháp luật bảo vệ.

Từ đồng nghĩa

• Tàn phế (tính từ/danh từ): Chỉ tình trạng bị hỏng, mất chức năng (về người hoặc vật). Khi dùng cho người, nghĩa gần với phế nhân.
• Vô dụng (tính từ): Không có tác dụng, không dùng được vào việc gì. (Mang sắc thái mạnh, có thể xúc phạm).

Lưu ý sử dụng

• Phế nhân là một từ cũ, thường mang sắc thái tiêu cực, miệt thị hoặc thể hiện sự thương hại. Việc sử dụng trực tiếp từ này để gọi một người khuyết tật được coi là thiếu tế nhị và có thể gây tổn thương.
• Trong văn nói và văn viết hiện đại, nên ưu tiên sử dụng các từ ngữ nhân văn hơn như người khuyết tật, người khuyết tật nặng, hoặc người mất khả năng lao động để thay thế.
• Từ này thường xuất hiện trong văn chương, báo chí cũ, hoặc trong các ngữ cảnh ẩn dụ, chỉ trích.

1. Người tàn tật không làm được việc.